Grzegorz Jarzyna

Wanneer Grzegorz Jarzyna in 1998 artistiek leider wordt van TR Warszawa is hij de jongste theaterdirecteur ooit in Polen. Het zegt iets over zijn talent, maar ook over de nood aan vernieuwing in het Poolse theaterlandschap na de val van de Muur. Na zijn studies filosofie en theologie volgt Jarzyna, geboren in 1968, een regieopleiding en werkt hij als assistent bij Krystian Lupa. Zijn debuutvoorstelling, 'Tropical Madness' van Witkiewicz, slaat in als een bom. Zijn energieke enscenering vol groteske en absurde accenten raakt een zenuw bij het publiek en toont de metafysische angst die vlak voor het millennium regeert. Met 'Yvonne, prinses van Bourgondië' van Gombrowicz (getoond in deSingel in mei 2001) begint hij zijn zoektocht naar een eigen theatertaal waarin het vermengen van genres en de invloed van muziek en film terugkerende stijlkenmerken worden. Toch blijft de acteur in zijn voorstellingen centraal: "Krystian Lupa heeft me geleerd me te concentreren op de acteurs. Bij de regie te denken vanuit hun gevoelens en innerlijke monoloog. De voorstelling op te bouwen door te luisteren naar de muziek die tussen hen klinkt." Zijn zoektocht naar complexe personages en meerduidigheid leidt hem naar de bewerking van romans voor het theater: 'Doctor Faustus' van Thomas Mann en 'Prins Myshkin' naar Dostoyevski's 'De idioot'. Hij wisselt bewerkingen van klassiekers (Shakespeare's 'Macbeth') af met hedendaagse teksten (Sarah Kane's '4.48 Psychose'), filmscripts (Thomas Vinterberg's 'Festen') met operalibretto's ('Giovanni' naar Mozart's 'Don Giovanni') en voorstellingen voor het lijsttoneel ('Magnetism of the heart' van Fredro) met locatieprojecten ('Risk everything' van George F. Walker in o.a. het treinstation van Warschau). "Ik wil mijn eigen ervaringen niet kopiëren. Ik verlang naar het nieuwe, het onbekende. Een kunstenaar kent zichzelf niet, maar leert door het werk zijn eigen angsten, geheimen en verlangens kennen." Die zoektocht leidt hem steeds vaker terug naar de Griekse mythen. De worsteling van de mens om zich te onttrekken aan zijn afkomst en opvoeding en zijn eigen identiteit op te bouwen binnen de smalle marges die hem resten, vormt de kern van Jarzyna's theatrale odyssee.

November 2010.