Shantala Shivalingappa & Ensemble

In de maand februari, als een voorbode van het Indiase muziek- en jongerenprogramma in de lente (zie p. 105 en p. 209), presenteren we een drieluik traditionele Indiase dans. Drie danssolo's met muzikale begeleiding, die representatief zijn voor een stijl die de eeuwen getrotseerd heeft als een levend deel van een spirituele traditie in telkens een andere streek van India. Drie topvertolkers, waarvan de gratie en het raffinement uiter-mate bekoren, verenigd op één avond. De Indiase klassieke dans, die als bakermat fungeerde voor het traditionele ballet in tal van Zuidoost-Aziatische staten, is een dans met religieuze oorsprong: hij geeft uitdruk-king aan een geloof, aan een spirituele prak-tijk. Het conserveren en overleveren van deze dans, zowel qua inhoud als qua techniek, gebeurt dan ook door de goeroes. In de dans alterneren momenten van zuivere beweging, ritmisch en abstract, met narratieve delen, die via gelaatsmimiek en handgebaren vertellen over de Indiase mythologie. Techniek en virtuositeit dienen slechts om een waaier aan gevoelens uit te drukken en om het 'rasa' op te wekken, het affectieve genot. De geschiedenis van de Bhârata-natyam, afkomstig uit Madras, gaat meer dan twee-duizend jaar terug. Deze dans integreert elementen uit de muziek, het theater, de schilder- en beeldhouwkunst en de literatuur. Omdat hij deel uitmaakte van een gods-dienstritueel, werd hij oorspronkelijk gedanst door mannen. Later zouden 'geestelijke' prostituees zich deze dans toeëigenen. Vandaag maakt hij deel uit van de culturele opvoeding van zowat alle jonge meisjes in India. Malavika Sarukkai trad voor het eerst op in Bombay op twaalfjarige leeftijd. Sinds jaren onderzoekt en herdenkt zij de heden-daagse betekenis van mythen en epen, vervat in de stijl van de Bhârata-natyam. Zij is te gast met een programma dat hulde brengt aan de pracht van de tempels van Khajuraho, één van de fraaiste en best bewaarde Indiase reli-gieuze sites, met een schat aan erotische sculpturen. De Odissi-dans is afkomstig uit de staat Orissa, ten zuiden van Calcutta. Hij stamt uit de tweede eeuw voor Christus, maar werd sterk beïnvloed door de Gita Govinda, een dichtbundel uit de twaalfde eeuw die verhaalt over de liefde tussen Radha en Krishna. Deze zeer religieuze stijl werd destijds gedanst in de tempels door vrouwen, de maharis, vervolgens door jongens tussen zeven en achttien jaar, verkleed als vrouwen, de gotipua. Dat professionele danseressen de Odissi dansen op niet-godsdienstige plaat-sen, is een vrij recent fenomeen. Madhavi Mudgal groeide op in Delhi, waar haar vader aan het hoofd stond van één van de belang-rijkste scholen voor Indiase muziek en dans. Zij munt uit in precisie en sereniteit en wordt algemeen beschouwd als de 'prima ballerina' van de Odissi-dans. De Kuchipudi of dans van de verleiding ont-stond in de vijftiende eeuw in een gelijknamig dorp in Andra Pradesh, in het zuiden van India. De stijl van deze dans is vrijer en minder academisch dan de Bhârata-natyam, ook al maakt hij deel uit van de grote traditie van de Indiase dramatische kunst. Het gedanste drama illustreert scènes uit de legende van Vishnu. Geboren in Madras, maar opgegroeid in Parijs, is Shantala een kind zowel van het Oosten als van het Westen. Sinds haar der-tiende genoot zij het privilege te werken met de allergrootsten van het West-Europese theater: Maurice Béjart, Peter Brook, Bartabas en Pina Bausch. In deSingel konden wij haar reeds tien jaar geleden bewonderen in Peter Brooks 'The Tempest'. Malavika Sarukkai & Ensemble Bhârata-natyam