Wim Vandekeybus - Ultima Vez

"Ik heb een heel catastrofale verbeelding. Ik zie altijd dingen die zouden kunnen gebeuren, die zouden kunnen botsen; dat geeft mij energie, een vonk. Ik tracht mensen in een situatie te brengen waardoor een kettingreactie ontstaat. Ik werk niet met structuren en ik ben geen wiskundige. Ik werk liever met beelden. Een kip die gedood wordt, spartelt... dat is instinct." Het instinctief, onvermijdelijk handelen is het centrale thema van 'What the body does not remember' waarmee Wim Vandekeybus op vierentwintigjarige leeftijd internationale bekendheid verwierf. Voor dit debuutwerk uit 1987 ontving hij in New York de prestigieuze Bessie Award "voor het gevaarlijke, combattieve landschap van 'What the body does not remember', een brutale confrontatie van dans en muziek". Hij werkte twee jaar als acteur bij Jan Fabre en dat liet zijn sporen na. Om het intense moment net voor de beweging, dit moment van ultiem overleven, is het Wim Vandekeybus van bij aanvang te doen geweest. Hij doopte zijn gezelschap dan ook 'Ultima Vez' ('De laatste keer'). Hij ging op zoek naar wat hij de "noodzakelijke beweging" noemde, een beweging die men moet maken om een ongeluk te vermijden. Zoals de scène met de bakstenen die verticaal omhoog geworpen worden en waaronder een danser net op tijd door een andere danser wordt weggetrokken. De titel 'What the body does not remember' verwijst naar de seconde voor de baksteen valt. Een fractie van een moment waarin zelfs het geheugen niet de tijd krijgt om zich te manifesteren. Een complexe organisatie van tijd en ruimte geeft aan de choreografieën van Wim Vandekeybus tegelijk iets obsessioneels en nonchalants. Een krachtmeting met de tijd, doorheen snelheid en flitsend waarnemen. Of zoals de door hem zelf geciteerde uitspraak van Jean Baudrillard: "De blik is de snelste communicatie." Het lichaam is tegelijk plaats van spanning, bedreiging, risico en soepelheid. Het lichaam van de ander wordt betast, bevoeld, gefouilleerd en zo in gereedheid gebracht om de confrontatie met de ruimte aan te gaan. Vandekeybus was vanaf het begin duidelijk bedacht op een territorium dat verdedigd wordt door krijgsvaardige lichamen. Als om de spanningen van dit 'bewogen' tijdperk af te weren, te overstijgen. Zo gezien verdubbelt een danser als een instinctdier zijn energie en accumuleert zijn verbeeldingsreserves als een vorm van overlevingsstrategie. Zijn bewegingstaal kent een puur op zichzelf staande functionaliteit ("ik zet de dansers constant in technische moeilijkheden, ze moeten hun armen wel echt gebruiken") en daarin of daarnaast ook een meer verwijzende betekenis ("het beeld waarin de beweging besloten zit, maakt dat het gebruik van die armen toch een emotie wordt"). Emotie als ingewikkelde verbinding van lichamelijkheid en spiritualiteit. 'What the body does not remember' betekent ook het eerste samenwerkingsverband van Vandekeybus met de componisten Thierry De Mey en Peter Vermeersch. Hun ritmische, gebalde muziek, waarin constructie op emotie primeert, streeft naar eenvoud zonder franje en leunt vaak aan bij het repetitieve. Zij contrasteert in ritme vaak met de bewegingen van de dansers. Het 'opbotsen' van klank en beweging geeft aanleiding tot verhoogde energie-uitbarstingen. Flitsen van een meervoudige, zichzelf vermenigvuldigende energie. Ultima Vez met 'What the body does not remember', de laatste en de eerste keer in deSingel.