Over liefde, dood en opnieuw liefde

10 > 11:00 / Gil Michaux
‘Orpheus’                                                                                                                                            Ontstaan en Ontstaan en verspreiding van de mythe
Orpheus was bekend als mythische zanger uit Thracië, wiens naam is verbonden met het orphisme, een religieus-wijsgerige beweging in het oude Griekenland in de zevende eeuw voor Christus. Apollo gaf hem de lier. Met zijn gezang betoverde hij bomen, rotsen en wilde dieren. Zijn leven en dood werden met verscheidene legenden opgesmukt. Het verhaal van Orpheus en zijn vrouw Eurydice is het meest bekend. Nadat zijn vrouw door een slang gebeten werd ging hij naar de onderwereld om haar terug te halen. Met zijn prachtig gezang overtuigde hij Persephone, de koningin van de onderwereld. Persephone gaf hem hem zijn vrouw terug, op voorwaarde dat hij op zijn terugtocht naar het daglicht niet naar zijn geliefde zou omkijken. Hij kon echter zijn geduld niet zo lang op de proef stellen, keek toch om en verloor haar, nu voor altijd... 

11:15 > 12:15 / Prof. Dr. Willie Van Peer
'Orpheus in de binnenwereld’
Mythe als spiegel van alle tijden
Wat betekenen mythen nog in een wereld als de onze? Een wereld waarin goden en godinnen nog nauwelijks een rol spelen en waarin de wetenschap alles probeert te verklaren? In de kunsten vinden ze alleszins hun neerslag. Maar waartoe? Mythen treden op de voorgrond wanneer we geconfronteerd worden met dingen die buiten de horizon van de wetenschap vallen: in onze duiding van belangrijke levensevenementen. Mythen hebben te maken met onze plaats in de wereld, met zingeving. Ze leiden ons bij belangrijke beslissingen in het leven: ze bieden ons modellen, sjablonen, blauwdrukken die we gebruiken om vorm te geven aan ons leven. Daarbij bieden mythen niet alleen inzicht in deze grondpatronen van ons bestaan, ze bieden ons vooral de mogelijkheid om deze patronen te beleven, en wel in twee opzichten: emotioneel en sociaal. 

14:00 > 15:00 / Eva Van Daele
‘What about Eurydice?’                                                                                                                              De Salvatore Sciarrino en de Eurydicemythe vanuit genderperspectief
Zij was het die hem inspireerde tot de prachtige gezangen die zelfs de schimmen in de onderwereld niet onberoerd lieten. Maar zelf blijft Eurydice, Orpheus' "zó-geliefde", steevast buiten beeld. Rainer Maria Rilke was de eerste om haar een gezicht te geven. In zijn poëzie leeft Eurydice op als een individu dat niet langer ten dienste staat van Orpheus maar het heft in eigen handen neemt en vrijwillig terugkeert naar de onderwereld. Hiermee zette Rilke velen aan het denken, onder wie ook de Italiaanse componist Salvatore Sciarrino. In zijn La Nuova Eurydice horen we voor één keer niet de stem van Orpheus maar enkel die van zijn geliefde. Een stem die we ook doorheen deze lezing proberen te laten klinken. 

15:00 > 16:00 / Dr. Bruno Forment
‘De onderwereld: een audiovisuele plaats- en boedelbeschrijving’
Over de muzikale representatie van de onderwereld
De taferelen in de onderwereld behoren tot de meest memorabele episodes in de muziekdramatische Orpheus overlevering. Als topos biedt het onderaardse een arsenaal aan sublieme beelden en klanken: akelige bootslui, meerkoppige honden, razende furiën, smidseklanken, de troinbones van het Laatste Oordeel, duistere gewelven... Deze lezing neemt je mee naar de plek(ken) des onheils, waar vóór Orpheus nooit een sterveling een voet aan grond heeft gezet. 

16:30 > 17:30 / Dr. Jonas Roelens
De Orpheusmythe in de beeldende kunst
Van Claudio Monteverdi tot Philip Glass: het tragische liefdesverhaal van Orpheus en Eurydice heeft heel wat componisten geïnspireerd tot prachtige creaties. Uiteraard heeft deze mythe ook in de beeldende kunsten belangrijke meesterwerken voortgebracht. Het is echter opvallend dat over de eeuwen heen de klemtonen en accenten verschuiven: van menselijke hoogmoed over een lofzang op muzikale schoonheid tot het gedoemde liefdespaar. In deze lezing trekken we van Thracië naar de Onderwereld en terug via kunst door de eeuwen heen. Van Rubens tot Rodin, van Dürer tot Delville.