Het Muziek Lod - Dick Van der Harst

De keuze van Dick Van der Harst om een oratorium te creëren is niet de meest voor de hand liggende. We kennen de oratoria van Händel of Bach, maar weinig hedendaagse componisten kiezen voor deze vorm van muzikale bezinning. Van der Harst kiest ervoor omwille van de concentratie, de rust, de pure vorm om iets te zeggen zowel in tekst als in muziek. De beweegreden voor tekst en muziek wordt geformuleerd vanuit twee strijkkwartetten van Mozart (de aan Haydn opgedragen kwartetten KV 421 en KV 465, het dissonantenkwartet). Deze werken vertegenwoordigen voor Van der Harst de balans tussen goed en slecht, tussen ja en neen, tussen aanvaarden en aanvechten. Uit deze kwartetten spreekt een rijke muzikale fantasie en originele creativiteit die alle uitersten bestrijkt, van het abstracte tot het clichématige. Binnen de strakke vorm, het classicisme waarin Mozart zich situeert, blijkt toch alles mogelijk: een vanzelfsprekende natuurlijkheid, liefde voor pure esthetiek, ambachtelijkheid. Het zoeken naar kwaliteit, openheid, eerlijkheid binnen zeer vaste (tijds)normen is typisch voor deze kwartetten. Tussen de regels door proberen te zeggen wat je wil zeggen, waardoor in dit geval de regels verdwijnen. Dat is het aantrekkelijke voor Van der Harst: vertrekken vanuit bepaalde normen, vanuit bepaalde vormelijke gegevenheden die achteraf niet meer aanwijsbaar zijn, die in de uitwerking, in het proces verdwijnen om plaats te ruimen voor iets nieuws. In onze tijd - vindt Van der Harst - is de eis tot stijlvastheid of andere normering niet meer aanwezig, het hybride is de norm, het originele en het persoonlijke laten zich daardoor moeilijker aflezen terwijl het individu toch blijft zoeken naar manieren om zich te affirmeren. Wat bepaalt dat dingen de tand des tijds doorstaan? Heeft de tijd altijd gelijk? Bestaat er zoiets als universele schoonheid of is ze gebonden aan de context? Bij het oratorium hoort geen spektakel van decor of kostuums, er is nauwelijks sprake van personages of van dramatische ontwikkeling. Precies daarin onderscheidt het zich van de opera. Voor Van der Harst draait het om de drie-eenheid tussen verteller, solist en koor die traditioneel elkaar bevestigen en versterken. De drie-eenheid kan ook uit elkaar gehaald worden en op verschillende wijzen getoonzet worden. De rollen kunnen worden omgedraaid. Dan nog is de spanning die kan ontstaan niet dramatisch, maar een gevolg van contrapunt via tekst of muziek. Dick Van der Harst en Guy Cassiers werkten voor Het muziek Lod reeds meermaals samen. In 1997 nog met de grootschalige muziektheaterproductie 'Kahaani', en eerder in 'Portretten' en 'De zeven hoofdzonden'. Opvallend in deze producties is de vervlechting van deze samenwerking over specifieke disciplines of verantwoordelijkheden heen. Zo kan je in 'De tand des tijds, een oratorium' ook niet spreken van dé componist Van der Harst die gaat samenwerken met dé regisseur Cassiers. Het is meer de globale idee 'oratorium' die wordt aangepakt door Van der Harst, waarbij de regisseur mee komt smeden aan de vorm die uiteindelijk de voorstelling zal worden. Wie vertrouwd is met de recente evoluties in het componeer- en arrangeerwerk van Van der Harst, zoals het samenbrengen van een klassiek strijkkwartet met een jazz-bandje en een kinderfanfare in 'Kahaani' of de Purcell-bewerkingen voor accordeons en sopraan in 'La Tristeza Complice', weet dat deze uitzonderlijke bandoneonspeler ook een begenadigd componist is. Wie het theaterwerk van Guy Cassiers de laatste tien jaar gevolgd heeft, weet dat we hier met een van de knapste theatermakers van eigen bodem te maken hebben. Voeg aan deze kwaliteiten de lijst van musici en zangers toe die zullen meewerken aan 'De tand des tijds, een oratorium' en je hebt een nieuwe muziektheaterproductie om naar uit te kijken.