Ivo van Hove - Het Zuidelijk Toneel

Vrouwen die smachten naar eeuwige liefde terwijl hun slechts kortstondig genot te beurt valt. Of fatale, onbereikbare vrouwen waarop iedere man zijn fantasieën projecteert. In het theater van Ivo van Hove, artistiek leider van Het Zuidelijk Toneel, spelen deze vrouwen een prominente rol. Wat hem boeit, is het tonen van een röntgenfoto van de onbewuste krachten in de mens, van het gevecht van de mens met zichzelf, van het nooit te stillen verlangen. Vorig seizoen maakte hij zijn glansrijk debuut als operaregisseur met 'Lulu' van Alban Berg, over een vrouw aan wie elke man ten prooi valt tot hij brandt, verteert, sterft. Dit seizoen is Ivo van Hove in deSingel te gast met twee producties over twee andere veelbesproken vrouwen: de dame met de camelia's uit de gelijknamige roman van Alexandre Dumas fils en Anne-Marie Stretter, hoofdpersonage in Marguerite Duras' 'India Song'. Het Franse publiek was verrukt en geschokt toen in 1848 het verhaal van de dame met de camelia's verscheen. Marguerite Gautier, een vrouw van lichte zeden die in voorname kringen verkeert, geeft haar luxeleven op voor haar enige echte liefde. Maar de eer van haar geliefde staat op het spel en zij dient hem onder druk van zijn familie te verlaten. Omgeven door schuldeisers, bezwijkt ze tenslotte aan tering. Dumas beschreef het Parijse courtisaneleven met scherpe karaktertekeningen vol grote emoties. Hij bewerkte zijn succesroman zelf tot een toneelstuk en in 1853 gebruikte Verdi het verhaal voor zijn opera 'La Traviata'. De dame met de camelia's is zo één van de grote romantische heldinnen uit het veristische operarepertoire geworden. Precies omwille van de onbeschroomde romantiek en het geloof in de absolute liefde viel de keuze van Ivo van Hove op deze weinig opgevoerde theatertekst. Ook in 'India Song' (1973) van Marguerite Duras staat de allesverterende liefdespassie centraal. 'India Song' speelt zich af in het koloniale India van de jaren dertig en handelt over een onmogelijke liefde tussen de vice-consul en Anne-Marie Stretter, de vrouw van de Franse ambassadeur. Hier geen traditionele liefdesroman zoals bij Alexandre Dumas, wel een theatertekst waarin alle ambivalenties van het verlangen aan bod komen. Verlangen betekent bij Duras immers niet alleen passie en erotiek maar ook uitzichtloosheid en lijden. Dat lijden kan verschillende vormen aannemen: woede en sadisme bij de vice-consul, melancholie bij Anne-Marie Stretter. Deze mysterieuze dame, "de geliefde van allen, de prostituée van Calcutta" lijkt alle gezichten van een vrouw aan te nemen: echtgenote, moeder, hoer, minnares. Duras' verhaal, dat zij zelf verfilmde, wordt verteld door vier stemmen zonder gezicht. Twee mannen- en twee vrouwenstemmen, afsplitsingen van Duras' eigen herinneringen, reconstrueren ijlend wat ze zich herinneren. Zoals elke Duras-tekst wil ook 'India Song' het onzegbare zeggen, in een filosofische maar ook heel zintuiglijke en muzikale taal. Die zintuiglijkheid en muzikaliteit keren ook terug in de enscenering van Ivo van Hove, die in zijn laatste producties veel met ritme en tempo werkt. Omdat de tekst van 'India Song' klinkt als een muzikale compositie, werkt Ivo van Hove opnieuw samen met muzikant/performer Harry de Wit.