Jan Fabre - Troubleyn

Voor het vijfde achtereenvolgende seizoen is Jan Fabre een centrale figuur in het programma van de podiumkunsten. Jan Fabre is beeldend kunstenaar, schrijver, choreograaf en regisseur. Schrijven en tekenen is het vertrekpunt van zowel zijn beeldende kunst als zijn theater. Het onderscheid tussen beide omschrijft hij met de termen 'complicity' en 'simplexity': in zijn beeldende kunst krijgt een complexe gelaagdheid een simpele vorm, in zijn theaterwerk daarentegen worden verschillende op zich simpele parameters - tekst, licht, kostuum, acteurs - samengevoegd tot een complex geheel. Zijn dans-, theater- en operaproducties bezitten steeds een opvallende picturale kwaliteit. Hij is een meester in het creëren van tableaux vivants. Het podium is voor hem een toon- en kijkruimte, een etalage en onderzoeksruimte van menselijke lichamen. Om het werkelijkheidstheater van Fabre in te delen spreekt auteur Rudi Laermans over drie categorieën: 'de macht van het lichaam', 'het lichaam van de macht' en 'het lichaam van de nacht'. 'De macht van het lichaam' staat voor de vermoeidheid en uitputting waaraan Fabre zijn acteurs blootstelt. Zo laat hij in 'Het is theater zoals te verwachten en te voorzien was' (1982) de acteurs éénzelfde beweging herhalen tot ze uitgeput neervallen. De theatrale schijn wordt doorbroken, de uitputting van deze lichamen op de scène is écht. In volgende voorstellingen gaat Fabre een stap verder door reële risicosituaties in te bouwen, die 'het lichaam van de macht' stoïcijns ondergaat. 'Het lichaam van de nacht', dat fuift en zich overgeeft aan drugs, seks en rock-'n-roll, staat centraal in de chaotische scènes van 'Sweet Temptations' (1991), 'Universal Copyrights' (1995) en 'Glowing Icons' (1997), Fabres theatertrilogie rond het lichaam in haar fysieke, spirituele en erotische verschijning. Het uitgangspunt voor de nieuwe productie, 'The fin comes a little bit early this siècle (but business as usual)', is seksuele identiteit en differentie. Wat is een man? Wat is een vrouw? Hoe verhouden ze zich tot elkaar? Hoe verschijnen ze en wat zijn hun raakvlakken? Een belangrijke inspiratiebron is 'De geschiedenis van de seksualiteit' van de Franse filosoof Michel Foucault, die stelt dat macht en vertoog de seksualiteit niet onderdrukken, maar haar oproepen, er gestalte aan geven, haar prikkelen. Macht is hier niet repressief, maar productief. Ook in Fabres voorstellingen wordt macht positief gedefinieerd, als een kracht die identiteit verleent. De acteurs, Fabres "krijgers van de schoonheid", zijn niet de onderdrukkende heersers maar de soldaten. De nieuwe productie is een onderzoek naar seksuele machtsverhoudingen en ritueel geweld. Zoals steeds zoekt Fabre ook naar schoonheid, en vooral die schoonheid die in de seksualiteit besloten ligt, ondanks of dankzij afwijkingen en misvormingen. Immers, zijn schoonheid en kunst wel zo noodzakelijk verbonden met het lijden? En is schoonheid onderworpen aan moraal? Of is ze waardenvrij? Fabre stelt dat de kunst in vorige eeuwen louter schoonheid en geluk kon uitstralen zonder zichzelf op te heffen. Aan het einde van dit millenium wil hij ons aan die mogelijkheid blijven herinneren. 'The fin comes a little bit early this siècle (but business as usual)' wordt muzikaal ondersteund door het Spiegelkwartet. De muziek zal bestaan uit een keuze van partituren die uitdrukking geven aan het fin de siècle-gevoel. Naast deze nieuwe creatie worden in de Kleine Zaal twee theatermonologen en een danssolo hernomen. De relatie tussen een mannelijke danser en een vrouwelijke fotografe staat centraal in 'Lichaampje, lichaampje aan de wand...', vertolkt door danser/choreograaf Wim Vandekeybus. Renée Copraij van haar kant is te zien in 'The very seat of honour', een danssolo over voyeurisme en het genot van het onvervulde verlangen. Els Deceukelier tenslotte vertolkt 'Een doodnormale vrouw', over de verborgen plekken in ieder van ons. Zij zal eveneens te zien zijn naast Jan Decleir in Fabres 'Het Nut van de Nacht'