Jan Lauwers - Needcompany

"Kunst is er om het heden te bevriezen, om het actuele te overstijgen. Om rustpunten te creëren en geduldig onrust te zaaien. Want alles is reeds gezegd en alles is reeds gedacht, maar het kan blijkbaar niet vaak genoeg herhaald worden. Of om het met Rilke te zeggen: 'En ver, ver achter dit alles, ligt het thuisland van de kunstwerken, van die zonderlinge, zwijgzame en geduldige dingen, die vreemd tussen de dingen van het dagelijks leven staan, tussen de bezige mensen, de geduldige dieren en de spelende kinderen.' Daarover gaat 'The Snakesong Trilogy', daarover gaat steeds schoorvoetend en aarzelend eigenlijk al mijn werk. Kijken, denken, registreren. Schoonheid als sterkste wapen tegen de sublieme vergissing die onze cultuur geworden is." (Jan Lauwers, 20 maart 1996) 'The Snakesong Trilogy', waarvan 'Le Désir' het derde en laatste deel vormt, is een theaterepos dat handelt over macht, geweld en erotiek. In dit driedelig oeuvre vervlecht regisseur Jan Lauwers eigen en bestaande teksten en de persoonlijkheid en het spel van zijn acteurs tot een sterk visueel, thematisch theater, dat in geen enkel geijkt genre onder te brengen valt. Theater als ruimte waarin het verlangen getoond wordt van hen die in hun eenzaamheid de sporen van een maatschappelijke versnippering dragen. Een plaats waar nood is aan het woord en eerbied heerst voor de stilte, een laatste reddingsplaats tegen de culturele ontreddering. Bij elke enscenering creëert Jan Lauwers een intieme ruimte - waarbij je als toeschouwer telkens het gevoel hebt dat je eventjes naar binnen mag kijken - waarin de zenuw van een tekst wordt blootgelegd en waarin men natuurlijk speelt zonder dat het naturalistisch wordt. Hij werkt met acteurs van verschillende nationaliteit, waarbij hij steeds handig inspeelt op de vertaling van de ene taal in de andere. Zij praten vaak met elkaar via microfoons, alsof het onmogelijk geworden is zich rechtstreeks tot de ander te richten. Steeds in schril contrast met een gefragmenteerde overdracht van cultuur en communicatie via taal, vertegenwoordigt het lichaam in het theater van Jan Lauwers een autonome kracht. Het toont zich altijd uitdagend, zelfzeker, en in die zelfzekerheid superieur aan de kwetsbare manier waarop woorden worden uitgesproken. De noodzaak en het verlangen komen vaak tot uiting in de schoonheid van het lichaam dat zich op een bijna exhibitionistische manier te kijk zet en (door de voyeur) bekeken wordt, en in het obsessief ritme van zijn bewegingen: het heupwiegt, het schudt, het schokt, het danst. Het eerste deel van 'The Snakesong Trilogy', 'Le Voyeur', was opgebouwd rond teksten van Alberto Moravia ('De onverschilligen', 'De voyeur' en 'De engel van de informatie') en had als thema de erotiek in relatie tot het bewustzijn van de dood, het voyeurisme (het kijken en niet ingrijpen), en het benoemen van de pijn. Voor het tweede deel, 'Le Pouvoir', schreef Jan Lauwers de theatertekst 'Leda', waarin de voorgaande thema's van erotiek, voyeurisme en pijn werden getransponeerd naar een mythische, tijdloze context. Het verhaal begint op het moment dat Leda en de Zwaan, alvorens terecht te staan voor hun liefdesdaad, aan een kruisverhoor onderworpen worden. Een bekentenisscène die tweeledig wreed is. Enerzijds omdat liefde hier in al haar gewelddadigheid beschreven wordt, en anderzijds omdat intimiteit verwordt tot publieke biecht waarin het spel van vraag en antwoord - schokkend, verwarrend, hysterisch, bijtend - het karakter krijgt van een 'realityshow'. Voor 'Le Désir', waarvan Jan Lauwers de tekst en het algemeen concept thans voorbereidt, schrijft de Nederlandse componist Rombout Willems een tetralogie voor viool en ensemble, waarvan een deel live zal worden uitgevoerd.