Johan Simons - Paul Koek - Theatergroep Hollandia

Wat betekent toch altijd dat gedoe met locatieprojecten bij Theatergroep Hollandia? Vanwaar die rotsvaste overtuiging dat een bestaande architectuur als kader voor een theatervoorstelling qua impact veel verder reikt dan de namaakarchitectuur van een theaterdecor? Van bij de oprichting van Hollandia in 1985 in Noord-Holland, met de opdracht buiten de stad Amsterdam voorstellingen te spelen als aanvulling op het reguliere theateraanbod, kozen artistiek leider Johan Simons en coregisseur Paul Koek resoluut voor het maken van producties 'op locatie'. Omwille van het werkelijkheidsgehalte van zo'n natuurlijk 'decor' én zijn associatief verband met de handeling van het stuk of gewoon omwille van zijn inherente uitstraling. Dat Hollandia in de provincie Noord-Holland theater wil brengen, heeft beslist invloed op de keuze van de stukken, die heel vaak gaan over de tegenstelling tussen stad en platteland, of over het bestaan op het platteland tout court. In het licht van de evolutie binnen de landbouw naar steeds grotere industriële bedrijven waarin er geen plaats meer is voor de kleine boer en tuinder, klopt het hart van Hollandia uitdrukkelijk voor de bevolking van het platteland, voor zijn hartelijkheid, zijn humor en zijn wijsheid, maar eveneens voor zijn botheid, zijn bekrompenheid, zijn hypocrisie. Steeds centraal in de repertoirekeuze staat de thematiek van een intense beleving van het bestaan en van een verbeten overlevingsdrift. Hollandia onderscheidt zich daarnaast door een heel aparte speelstijl. Vele handelingen die de personages verrichten, die in de tekst worden aangehaald, worden bij Hollandia niet uitgevoerd. Evenmin wordt met beelden duidelijk gemaakt waar de gebeurtenissen zich precies afspelen. Een gevolg hiervan is dat de aandacht van de toeschouwer sterk gericht wordt op de behandeling van de tekst, waarbij aan de hand van melodische en ritmische principes wordt aangegeven wat in het personage omgaat. In het algemeen houdt de manier van praten, maar ook van staan, van bewegen, verband met de gemoedsgesteldheid of de levenshouding van de personages. De voorstellingen van Hollandia zijn weloverwogen, maar nooit artificieel. Moeilijker toegankelijke teksten worden geenszins met intellectuele zwaarwichtigheid gebracht, wel integendeel. Bij Hollandia wil men het publiek deelgenoot maken van ongewone dramatische gebeurtenissen, terwijl men de echte wereld goed in de gaten houdt. Dat is de reden waarom deSingel besloot, ruim vier jaar na 'Kuschwarda City', opnieuw met dit theatergezelschap een locatieproject te realiseren. Buiten Italië vooral bekend als cineast, was Pier Paolo Pasolini ook dichter en essayist, filosoof en taalkundige en schrijver van een aantal theaterstukken. In het naoorlogse Italië was deze veelzijdige kunstenaar en intellectueel door zijn lidmaatschap van de communistische partij en door zijn openlijk beleden homoseksualiteit, een omstreden figuur en een doorn in het oog van het establishment. Vanuit zijn radicaal verzet tegen de mechanismen van markteconomie en massaconsumptie, die tot een fatale vernietiging van de aarde zouden leiden, zocht hij met een wanhopige vitaliteit naar gemeenschappen waar de menselijke waarden en een juiste verhouding tot de natuur nog vanzelfsprekend waren. Hij vond ze aanvankelijk in de boerengemeenschappen in de landstreek Friuli, waar hij vandaan kwam. Toen hij later naar Rome trok, zocht en vond hij ze in de volkse buitenwijken. Hij zocht ze ook in Afrika en Azië, bij oeroude culturen die nog niet aangetast waren door de westerse consumptiedrift. Hij verwerkte zijn studies daarvan bij de verfilming van een aantal Griekse tragedies, van middeleeuwse verhalenbundels en van de bijbel. 'Varkensstal' (Porcile), een theatertekst uit 1968, is een bijtende satire op de hypocrisie en de perversie van de hogere burgerij. Het stuk situeert zich in Bad Godesberg bij Bonn, een residentiewijk voor industriëlen en politici. Hoofdpersoon is Julian, zoon van de fascistoïde Klotz, één van de machtigste Duitse grootindustriëlen. Julian wenst zich niet aan te passen, maar verzet zich evenmin. Het liefst verblijft hij alleen in de varkensstal... Een open ruimte onder het viaduct (de IJzerenbrug of Noodbrug genoemd), in het hart van Antwerpen, waar de auto's over en langs je heenrazen, was voor Hollandia de ideale plek om deze 'Varkensstal', in samenwerking met deSingel, te maken.