Robert Wilson

Robert Wilson, de meester van de traagheid en vormelijke abstractie, is al sinds enkele jaren een trouwe gast in deSingel. Om deze jarenlange samenwerking extra in de verf te zetten, besliste deSingel Wilsons jongste telg, een musical, te coproduceren. Met 'Saints and Singing' neemt de regisseur de draad weer op van 'Doctor Faustus Lights the Lights', dat in 1992 in deSingel te zien was. Ook deze keer ligt een tekst van Gertrude Stein aan de basis en werkt Wilson met de studenten van de Berlijnse toneelschool 'Ernst Busch' en van de toneelschool van Giorgio Strehler in Milaan. Klankkunstenaar Hans Peter Kuhn neemt opnieuw de muziek voor zijn rekening. Dat Wilson kiest voor een scenische realisatie van Steins 'Saints and Singing' (1922) hoeft allerminst te verbazen. Stein fascineert hem mateloos. "Ik hou van haar manier van denken, hoe ze gedachten op een abstracte manier structureert. Ze maakt muziek met woorden: 'Saints and Singing' is een echte sonore compositie. Er is geen verhaal meer, geen situatie waarmee men zich kan vereenzelvigen." Steins stuk is een woordklankgedicht, door vrije associatie tot stand gekomen, vol alliteraties en herhalingen. Het is een tekst zonder verhaal, zonder psychologie, maar van een vormelijke schoonheid. En dat sluit perfect aan bij Wilsons ideeën. Zijn voorstellingen worden zelden geleid door een verhaal of de psychologie van een personage. Het zijn veeleer vormen die elkaar motiveren. Hij neemt een architecturaal ruimteontwerp als basis en vult het met abstracte scènes volledig toegespitst op het poëtische. Wilson creëert beelden, opgebouwd uit figuren, bewegingen, diaprojecties, enkele rekwisieten en duizend-en-één lichtstemmingen. De vertraagde bewegingen, inmiddels een waarmerk van Wilsons producties, verlenen ook deze operette een vertrouwde choreografie. Maar de acteurs schrijden niet enkel waardig over het toneel. Zij vertolken soms groteske situaties vol komische effecten en humoristische knipoogjes. Zij springen, rollen, musiceren, declameren... Groepsbeelden en solo's, krachtige en rustige passages, gesproken en gezongen tekst volgen elkaar op en bepalen het ritme van de voorstelling. De muzikale composities ondersteunen het geheel. De muziek die Hans Peter Kuhn voor deze spraakpartituur schreef, leunt soms aan bij Latijns-Amerikaanse ritmes, klinkt soms jazzy of weemoedig en roept soms primitieve klanken op. In 'Saints and Singing' tekent Robert Wilson een illusionistische wereld, een 'kunstruimte' waar naturalisme noch psychologisering een plaats krijgen. Wilson vlecht zijn acteurs in kunstige constellaties, poses en gebaren en daarbij geldt het licht als belangrijkste partner voor die dynamiek van lichamen. Het licht bepaalt de ruimte en verandert voortdurend. Een onuitputtelijk en betoverend optisch spectrum vult het toneel. Een kunstwerk geschilderd met beelden, vormen, kleuren en bewegingen. Droomtheater in technicolor.