Martha Graham

Martha Graham, boegbeeld van de Amerikaanse ‘modern dance’, werd op 11 mei 1894 in Allegheny (Pennsylvania) geboren. Omwille van haar plaats in de geschiedenis van de dans - door zowel de oorspronkelijkheid en de rijkdom van haar oeuvre als door haar vernieuwende bewegingstechnieken - wordt zij vergeleken met Picasso en Stravinsky. Haar belang ligt in het feit dat zij, voor het eerst sinds het klassieke ballet zich in het zeventiende-eeuwse Frankrijk ontwikkelde, een samenhangend bewegingssysteem ontwierp. Zij maakte gebruik van een nieuwe vormentaal, waarmee zij uitdrukking gaf aan de emoties over en radicaal stelling nam tegen de dramatische gebeurtenissen van de twintigste eeuw. Onder invloed van de psychoanalyse werd de emotionele inhoud van haar werk steeds belangrijker en vormde vanaf het eind van de jaren dertig de menselijke psyche en de seksualiteit als drijvende kracht van het menselijk handelen het hoofdthema van haar choreografieën. In het werk van Martha Graham staat de techniek altijd ten dienste van een hoger doel, namelijk “het in beeld brengen van het menselijke hart.” Deze metafoor vormt dan ook de essentie van haar dans. De overtuiging dat innerlijke emotie door middel van fysieke beweging kan worden uitgedrukt, vormt de basis van haar hele oeuvre. Legendarisch werd haar ‘Griekse’ cyclus waarin zij de universele angsten en kwellingen tot uitdrukking bracht via een aantal mythologische vrouwenfiguren uit de klassieke oudheid, Clytaemnestra, Medea en Iocaste. De techniek die zij ontwikkelde, beantwoordde aan de noden van het psychologisch dansdrama, dat erg dicht aanleunde bij de
voornamelijk uit Duitsland afkomstige expressionistische ‘Ausdruckstanz’. Uitgangspunt was het gebruik van de grond als bron van bewegingsenergie. De praktijk van de oosterse dans die in de jaren twintig en dertig bijgebracht werd door Denishawn, bracht Martha Graham ertoe het belang van de ademhaling te onderkennen. Zij baseerde haar techniek op de notie van samentrekking en ontspanning (‘contraction’ en ‘release’) vanuit de buik, bron van het leven. Toen Martha Graham in 1991 op 97-jarige leeftijd overleed, had zij 181 balletten op haar actief, waarvan verscheidene tot de klassiekers van de Amerikaanse ‘modern dance’ behoren. Tot die mijlpalen behoort ‘Chronicle’ uit 1936. Dit werk bestaat uit drie delen: ‘Spectre-1914’, ‘Steps in the Street’ en ‘Prelude to Action’. Het werd gemaakt tegen de achtergrond van de economische depressie en het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog, de dreigende oorlog en het oprukkend fascisme. Uitermate kenmerkend voor de esthetiek van de jaren dertig, schildert deze dans een hallucinant beeld van de ravage die de oorlog veroorzaakt.

laatste update: seizoen 17/18