Olli Mustonen

De impact van Bachs 'Wohltemperierte Klavier' is misschien wel de grootste die ooit van een muziekwerk uitgegaan is en dit over hele componistengeneraties heen. Bach schreef de twee bundels preludes en fuga's "zum Nutzen und Gebrauch der Lehrbegierigen Musicalischen Jugend". De achtenveertig preludes en fuga's in alle grote en kleine tertstoonaarden vervullen een dubbele pedagogische rol. Enerzijds bieden ze een schat aan klaviertechnische oefeningen, anderzijds vormen ze ook een encyclopedie van alle mogelijke contrapuntische technieken die Bach als geen ander beheerste. Naar het voorbeeld van Bach schreef Dmitri Sjostakovitsj tussen oktober 1950 en februari 1951 een reeks van vierentwintig preludes en fuga's in alle majeur en mineur toonaarden. Concrete aanleiding vormde het Bachfest in Leipzig in 1950. Sjostakovitsj was er uitgenodigd om in de jury te zetelen van de pianowedstrijd. Hij raakte er danig onder de indruk van de jonge pianiste Tatjana Nikolajeva, die het volledige 'Wohltemperierte Klavier' uit het hoofd speelde en verdiend de eerste prijs wegkaapte. Terug in Moskou begon Sjostakovitsj met de compositie van zijn Preludes en Fuga's opus 87, dat hij bij wijze van eerbetoon met dezelfde noten liet beginnen als het eerste boek van Bachs magnum opus. Tatjana Nikolajeva creëerde het werk tijdens twee concerten op 23 en 28 december 1952 in Leningrad.