Prazák Quartet

In 1789 ging Wolfgang Amadeus Mozart in gezelschap van prins Lichnovski naar Berlijn. Dat leverde hem de opdracht tot de Pruisische kwartetten - KV575, 589 en 590 - op vanwege het Berlijnse hof. De prominente plaats van de cello in KV575 is allicht ingegeven door de wens om zijn koninklijke opdrachtgever te plezieren. De kwartetten werden pas kort na Mozarts dood uitgegeven. Men kan dus enkel hopen dat de koning van Pruisen ooit een exemplaar van deze schitterende kwartetmuziek ontvangen heeft om ze te spelen tijdens zijn dagelijkse kamermuzieksessies. Ludwig van Beethoven toont in zijn eerste 'Razumovski-kwartet' hoe hij de invloeden van Haydn en Mozart volledig wist te integreren. Aan de overgeleverde klassieke vormen houdt hij keurig vast, maar in de behandeling van de harmonie en de melodie is hij zo vernieuwend dat bij de première de uitvoerende musici er hard om moesten lachen en het publiek boze protesten liet horen. In de historische traditie is het strijkkwartet een abstracte muziekvorm. De 'Kreutzersonate' van Leos Janácek (1854-1928) echter is programmamuziek bij uitstek. Het is Janáceks protest tegen Tolstojs reactionaire opvattingen over het huwelijk en de rol van de vrouw in diens gelijknamige novelle. Tolstoj veroordeelt daarin de liefde van een overspelige vrouw en justificeert de moord door haar jaloerse echtgenoot.